Fen severler sitesi
Herkes Fen Sever   
Ana Sayfa SSS RSS Linkler Site Haritasi Iletisim
 
..:: Yeni Haberler:  
Tum Yazilar
Projeler
Etkinlikler
Konular
Merak Ettikleriniz
Dosyalar
Sizden Gelenler
Haberler
Kulüp Çalışmaları

Haber
Adiniz:
Email:
Kabul et

 
Projeler 
Yaşamımızdaki Kolaylıklar
Cumartesi, 12.25.2010, 01:41pm (GMT+2)

           

BASİT MAKİNELER YAŞAMIMIZI KOLAYLAŞTIRIR

 

Günlük yaşantımızda işlerimizi daha kolay yapabilmek için bazı araçlar kullanı­rız. Bize iş kolaylığı sağlayan bu tür araçlara basit makineler denir. Örneğin; günlük yaşantımızda kullandığımız fındık kıracağı, anahtar, el arabası, makas gibi araçla­rın hepsi birer basit makinedir. Çünkü işlerimizi kolaylaştırır. Örneğin, fındığı elimiz­de kırmak yerine, fındık kıracağı ile daha kolay kırarız. Bir yükü sırtımızda taşımak yerine el arabası ile yine daha kolay taşırız.

Basit makineler, bize günlük yaşantımızda iş kolaylığı sağlar. Ancak iş ya da enerjiden kazanç ya da kayıba sebep olmaz. Çünkü daima uyguladığımız kuvvetin yaptığı iş, yükün kazanacağı enerjiye eşittir. Enerji sürekli korunur. Basit makineler uygulanacak kuvvetin doğrultusunu, yönünü veya şiddetini değiştirerek, işlerimizi daha kolay yapmamızı sağlar. Kuvvetten kazanç sağlayabilirler. Ancak kuvvetten ne kadar kazanç sağlanırsa yoldan da o kadar kayıp olur.

En çok kullanılan basit makineler şunlardır:

kaldıraç, makara, çıkrık, dişli çarklar, eğik düzlem, vida, kama, tekerlek.

KALDIRAÇLAR

Sabit bir destek noktası etrafında dönebilen çubuktan oluşan basit makineye kal­dıraç denir. İki çeşit kaldıraç vardır.

a. Tek Taraflı Kaldıraç

 

Desteğin uçta, kuvvet ve yükün çubuğun diğer kısmında olduğu kaldı raca tek ta­raflı kaldıraç denir.

 

      Yük kolu: Yükün destek noktasına olan uzaklığıdır.

 

Kuvvet kolu: Kuvvetin destek noktasına olan uzaklığıdır.

 

Enerjinin korunumu ilkesine göre kaldıraçlarda;

Kuvvetin yaptığı iş =  yükün yaptığı iş

 Kuvvet x kuvvet kolu = yük x yük kolu   bağıntısı geçerlidir.

 

b. Çift Taraflı Kaldıraç

 

Destek noktasının arada, yük ve kuvvetin çubuğun olduğu kaldıraçlara çift taraflı kaldıraç denir. Örneğin: tahterevalli, makas.pense


Kuvvetin yaptığı iş =  yükün yaptığı iş

 Kuvvet x kuvvet kolu = yük x yük kolu   bağıntısı geçerlidir

MAKARALAR

 

Sabit bir nokta etrafında dönebilen, etrafından ip geçirilebilen dairesel disk şek­!indeki basit makineye makara denir. Makaralar iki çeşittir:

a. Sabit Makara

     Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, sadece kendi ekseni etrafında dönebilen, aşa­ğı - yukarı hareket edemeyen makaradır. Sabit makara kuvvetin yönünü değiştire­rek iş kolaylığı sağlar. Kuvvetten kazanç ya da yoldan kayıp yoktur.

Burada da               Kuvvetin yaptığı iş = yükün yaptığı iş

 

Kuvvet x kuvvet kolu = yük x yük kolu bağıntısı geçerlidir.

                            F.r =P.r

                               F=P

 

  b. Hareketli Makara: Sabit bir nokta etrafında dönerken aynı zamanda yük ile birlikte aşağı-yukarı hareket edebilen makaralardır. Hareketli makaralarda yük ma­karaya asılır.

Kuvvetin yaptığı iş = yükün yaptığı iş

     Kuvvet x kuvvet kolu = yük x yük kolu        F=P/2          

      

 

 

           Hareketli makaralarda kuvvet yükün yarı­sı kadardır. Kuvvetten kazanç vardır, kuvvet kazancı kadarda yoldan kaybederiz.

NOT: Eğer makaraların ağırlıkları verilirse hareketli makaraların ağırlıkları yüke ilave edilir.

PALANGA: Sabit ve hareketli makaraların bir arada kullanıldığı basit makine sistemine palanga denir.

Palangalarda sabit makaralar ile hareketli makaralar arasına bir çizgi çizip, burada bulunan makaraları taşıyan ipleri sayarız. Kuvvetin uygulandığı ip sabit Makaradan çıkıyorsa bu ip sayılmaz. Kuvvetin uygulandığı ip hareketli makaradan çıkıyorsa sayılır.

Palangalarda;

                                        F = yük / ip sayısı          F = P / n eşitliği vardır.

Kuvvetten kazanılan kazanç oranında yoldan kayıp vardır.

 

ÇIKRIK


Yarıçapları birbirinden farklı, ancak dönme eksenleri çakışık, iç içe geç­miş iki silindirden oluşan sisteme çıkrık denir.

 

      Çıkrıklarda kuvvet ile yük arasında;

Kuvvetin yaptığı iş = Yükün yaptığı iş

Kuvvet x Kuvvet Kolu = Yük x Yük kolu

    FxR=Pr                    bağıntısı vardır.

 

 

DİŞLİ CARK:

 Dişli çark, üzerinde belli aralıklarla dişler bulunan, sabit bir eksen etrafında dö­nebilen silindirik araçtır. Dişli çarklardan birine uygulanan kuvvet, dişler yardımı ile diğerlerine iletilir. Vinç, saat, bisiklette olduğu gibi.


 

Dişli çarklar, hareketin yönünü değiştirebilir. Kuvvetten veya hızdan kazanç sağ­layabilir. Bu sayede bize iş kolaylığı sağlar.

n —~ Devir sayısını gösterir

r —~ Diş sayısı ya da yarı çap

Büyük dişlinin devir sayısı            =          Küçük dişlinin yarıçapı (diş sayısı)

     Küçük dişlinin devir sayısı                        Büyük dişlinin yarıçapı ( diş sayısı)

 

 

Aynı yönde hareket   n2/n1=r1/r2                       bağıntısı kullanılır.

           

 

Kasnaklar diş olmadığı için hareketi kayışlarla iletirler.

            Aynı yönlü hareket                                        Zıt yönlü hareket

 

NOT:   Eğer dişli çark ya da kasnakların dönme eksenleri çakışık ise aynı yönde dönerler ve eşit sayıda tur atarlar.

Her dişli bir öncekine göre ters yönde iletirler.

Dişlilerin üzerindeki diş sayıları yarıçapları ile doğru orantılıdır.

Dişlilerin birim zamanda dönme sayıları yarıçapları ile ters orantılıdır.

Dişli ve kasnaklarda birbirlerine iletme söz konusu ise aradaki elemanları hesaba katmaya gerek yoktur.

EĞİK DUZLEM:

Yükleri belli yüksekliğe çıkarabilmek için oluşturulan yüzey ve­ya kalas sistemine eğik düzlem denir. Eğik düzlemde yoldan kayıp, kuvvetten ka­zanç vardır.

Kuvvetin yaptığı iş = yükün yaptığı iş

F £ = P. h

Eğik düzlemin boyu, h —~ Eğik düzlemin yüksekliği

  

VİDA

Vidada iki diş arasındaki uzaklığa vida adımı denir. Vida adımı, ‘a” ile                    

gösterilir. Vidaya tam bir tur attırdığımızda, vida bir vida adımı kadar ilerler.

 İş-enerji prensib­ine göre:

 

Kuvvetin yaptığı iş = direngen kuvvetin yaptığı iş

Kuvvet x kuvvetin aldığı yol = direngen kuvvet x vida adımı                

 

F x 2pr= P.a

 

KAMA

 İki tarafı bıçak gibi keskin,ucu sivri bir alettir. Bu aletle tahta içinde daha kolay delik açılır. Taşların parçalanmasında,barajlarda kapakların açılıp kapatılmasında, marangoz işlerinde ve bakırcı tezgahında örsleri sıkıştırmak amacıyla vb. işlerde değişik özellikteki kamalar kullanılır.

 

TEKERLEK

  Merkezindeki milin çevresinde dönen çember biçimindeki araçlardır.

Tekerlek yüzeylerine diş açılarak yer ile tekerlek arasındaki sürtünme kuvveti artırılır. Bir çok araçta tekerlekler arasına kayış vb. ekler konularak hareket ve güç iletilir,artırılır,azaltılır.

Aralarında kayış olan tekerlerden ikincisinin dönüş yönü kayışın sarılışına bağlıdır.

Yarıçapı küçük olan tekerlek daha çok devir yapar. Devir sayıları,yarıçaplar ile ters orantılıdır. Tekerleklerin aldığı yollar eşit olur.   Buna göre

 Büyük tekerin yaptığı iş = Küçük tekerin yaptığı iş

 2 .  Π  . R  x Devir sayısı =  2 . Π  . r  x Devir sayısı    Kısaca

     R . n1 = r . n2  ile hesaplanır.

 


Yorumlar (0)        Yazdir        Arkadasina Haber Ver        Ustte


Diger Makaleler:
. Müzikli Dondurma Kutusu (12.25.2010)
. Basit Hırsız Alarmı (12.20.2010)



 
Olaylar
Pz Pt Sa Ca Pr Cm Ct
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      
April 2014

Ara